Impact op de gezondheid

Hittegolven, afname van de prevalentie van bepaalde typische winterziekten, ontwikkeling van ziektevectoren, allergieën,… zijn de belangrijkste gevolgen van de klimaatverandering voor de gezondheid.

 

Hittegolven

Hittegolven hebben een zeer ongunstige invloed op de gezondheid: uitdroging, zonnesteken, uitputting. Ze leiden tot een stijging van het sterfte- en ziektecijfer, met name onder kwetsbare groepen (zuigelingen en jonge kinderen, ouderen en topsporters). Extreme temperaturen verergeren bovendien de blootstelling aan andere vervuilers zoals troposferische ozon en fijn stof.

De analyse van de evolutie van het jaarlijks aantal hittegolven in Ukkel sinds 1901 toont grote schommelingen van jaar tot jaar. In de hele 20ste eeuw deed zich gemiddeld elke twee jaar één hittegolf voor. De trendanalyse wijst op een sterke toename van het jaarlijks aantal hittegolven halverwege de jaren ‘90.

 

hittegolven-Ukkel.gif 

Evolutie van het jaarlijks aantal hittegolven in Ukkel sinds 1901 (bron: KMI)

 

De hittegolven in de zomers van 2003 en 2006 hebben respectievelijk 1230 en 1263 Belgen het leven gekost. In 2010 overleden 967 mensen als gevolg van de hittegolven en ongeveer 40 % van de slachtoffers was 85 jaar of ouder.

Om de hittegolven en de eraan verbonden risico’s op Belgisch grondgebied te bestrijden, werd in het kader van het nationaal actieplan voor milieu en gezondheid (NEHAP) een “hittegolf- en ozonpiekenplan” opgesteld. Dit plan introduceert een reeks geleidelijke maatregelen en communicatie-initiatieven, ter ondersteuning van de acties tot beperking van ozonvorming.

 fontaine-Flagey-500px.jpg
De klimaatprojecties voorspellen een wereldwijde toename van de frequentie en
de intensiteit van hittegolven, waaraan de mens zich zal moeten aanpassen.
(Warme dag op het Brusselse Flageyplein © Pascale Van der Plancke)


Koudegolven

Met de stijging van de temperaturen zou anderzijds de prevalentie van bepaalde winterziekten (zoals hart- en vaatziekten) kunnen worden teruggedrongen, ook al is hierover voor België geen enkel gedetailleerd onderzoek beschikbaar.

Als we de temperaturen in België volgen, zien we dat de gemiddelde wintertemperatuur door de jaren heen is toegenomen (stijging van 0,1° C per decennium).

 

Vectoroverdraagbare ziekten

De veranderingen in de verspreiding van verscheidene soorten ziektevectoren (zoals teken, muggen of zandvliegen) hangen gedeeltelijk samen met de klimaatverandering, ook al moet tevens rekening worden gehouden met talrijke niet-klimatologische veranderingen zoals demografische veranderingen, grondgebruik, reizen en migraties.

Voor ziekten waarvan de vector al in onze contreien voorkomt, zien we een toename van het aantal opgegeven gevallen tussen 2000 en 2010 voor de ziekte van Lyme, influenza A/B, hantavirus en dengue (knokkelkoorts).

 

  2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Trend
Ziekte van Lyme 29 18 28 31 61 47 66 28 85 70 64 +
Plasmodium 61 64 69 54 56 75 61 49 57 33 59 =
Influenza A - - - - 128 222 364 518 277 1618 33 +
Influenza B - - - - 2 79 52 26 177 83 68 +
Hantavirus 2 7 2 3 2 9 7 10 51 34 21 +
Lesptospira - 15 10 8 8 12 16 8 5 8 7 =
Dengue - - 49 26 23 29 39 49 60 53 129 +
Leishmania - - - 10 12 11 8 11 11 12 14 =

Aantal gevallen van zieken die besmet zijn met door vectoren overgedragen ziekten, zoönoses en andere ziekten die in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (of België voor Lesptospira, la Dengue en Leishmania) opgegeven worden door de laboratoria die sinds 2000 worden gevolgd. (Bron: Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid)

 

Het programma MODIRISK (2007-2011), dat de endemische en exotische muggensoorten in België moest inventariseren, heeft de aanwezigheid bevestigd van twee soorten exotische muggen, waaronder de Aedes japonicus, een exotische soort die tropische ziekten zoals het Nijlvirus en andere soorten virale hersenontsteking kan overdragen. In navolging hiervan heeft de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu medefinanciering verleend voor de uitroeiing van de Aedes japonicus en voor een proefproject voor toezicht.

 

Toename van allergische aandoeningen

De klimaatverandering heeft ten slotte nog een impact op allergische aandoeningen (effect op de hoeveelheid pollen, het allergene karakter, het pollenseizoen, enz.). Het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV) heeft de relatie bestudeerd tussen de temperatuur en de datum waarop de berk – een boom met allergene pollen - begint te bestuiven. Zij stelden in Brussel een temperatuurstijging in het voorjaar vast die geassocieerd moet worden met een vroegtijdige bestuiving en een grotere blootstelling aan allergenen.

pollen-123rf-54301134-550px.jpg

De opwarming leidt ook tot een hogere en vroegere blootstelling aan pollen, zoals van de berk. (Bron: 123rf- Leonid Ikan)


Meer info: