Waarnemingen in België

Temperatuur

Uit de statistische analyse van de gemiddelde jaartemperatuur in Ukkel blijkt dat die sinds het einde van de 19de eeuw significant is gestegen. Halverwege de 20ste eeuw valt die stijging bijna stil, maar nadien is de temperatuur nog sneller beginnen stijgen. De laatste jaren vertoont de temperatuur een constante stijging: +0,4°C per decennium. Uit de trendcurve blijkt dat de gemiddelde temperatuur op dit ogenblik 2,3°C hoger is dan in het pre-industriële tijdperk.

 

Evolutie van de gemiddelde temperatuur te Ukkel tussen 1833 en 2016 

KMI_temperatuurgemiddelden_tot_2016.jpg

Uit deze grafiek blijkt duidelijk dat de gemiddelde jaartemperatuur in Ukkel
sinds het einde van de 19de eeuw geleidelijk stijgt (bron: KMI)

 

De volgende tabel, met de 20 warmste en 20 koudste jaren tussen 1833 en 2016, is minstens even significant: 19 van de 20 warmste jaren vallen immers na 1988, terwijl de 20 koudste jaren allemaal vóór 1896 waargenomen werden: 

 

20 warmste jaren

gemiddelde
jaartemperatuur (°C)

20 koudste jaren

gemiddelde
jaartemperatuur (°C)

2014

11,93

1879

7,00

2011

11,60

1855

7,35

2007

11,52

1888

7,49

2006

11,35

1887

7,53

2015

11,26

1838

7,58

1989

11,26

1845

7,68

1990

11,21

1860

7,73

1999

11,20

1864

7,76

2000

11,20

1871

7,79

2002

11,20

1870

8,00

2003

11,10

1844

8,04

1994

11,06

1890

8,09

2005

11,03

1853

8,12

2009

11,00

1889

8,16

1995

10,93

1840

8,18

2008

10,90

1891

8,23

 1997

10,77

1885

8,25

 2001

10,70

1837

8,26

2004

 10,70

1895

8,27

 2016

 10,66

1850

8,29

 

Met een gemiddelde jaartemperatuur van 11,9 °C is 2014 het absolute recordjaar sinds de aanvang van de metingen in 1833. De jaren 2011 en 2007 komen op de tweede en derde plaats met temperaturen van respectievelijk 11,6 °C en 11,5 °C.

Opvallend is ook dat sinds 1999 alle jaren - op 2010, 2012 en 2013 na - in deze top 20 aanwezig zijn !

Elk decennium zijn er 3 nieuwe zomerse dagen (Tmax ≥ 25°C) en om de twee decennia noteert men één extra warme dag (Tmax ≥ 30°C). Wat het aantal winterse dagen (Tmax < 0°C) en vorstdagen (Tmin < 0°C) betreft, vertonen alle metingen een dalende trend.

De winter 2013-2014 werd gekenmerkt door dikwijls zeer zacht weer voor de tijd van het jaar. Het is de tweede warmste winter die in Brussel-Ukkel sinds 1833 waargenomen werd. De gemiddelde temperatuur van deze winter bereikte de uitzonderlijk hoge waarde van 6,3°C; de normale winterwaarde bedraagt slechts 3,6°C. In december, januari en februari werden gemiddelde temperaturen genoteerd van respectievelijk 6,1°C, 6,1°C en 6,6°C, terwijl de normale maandelijkse waarden respectievelijk slechts 3,9°C, 3,3°C en 3,7°C bedragen.

Ondanks het feit dat de winter 2006-2007 de warmste blijft (met een gemiddelde temperatuur van 6,6°C in Ukkel), heeft de winter van 2013-2014 toch een dubbel record gebroken wat de minimale dagtemperaturen sinds 1901 betreft. Enerzijds bedroeg de laagste temperatuur waargenomen tijdens deze 3 wintermaanden nauwelijks -0,5°C (het vorige record van -1,6°C dateert uit de winter 1988-1989). Anderzijds werden over het hele seizoen in Ukkel slechts 3 vorstdagen waargenomen (het vorige record dateerde eveneens uit de winter 1988-1989 met 11 dagen).

 

Neerslag

Ons land kent een langzame maar significante stijging van de gemiddelde hoeveelheid neerslag per jaar. Die stijging volgt een lineair profiel van 5 mm per decennium.

In vergelijking met het begin van de jaren ‘50 is het gemiddelde aantal dagen per jaar met veel neerslag nagenoeg verdubbeld: dit aantal is in 6 decennia tijd van 3 naar 6 gegaan. Die extreme neerslag doet zich meestal voor in de zomer, als gevolg van de intense zomerse onweersbuien die in een paar uur tijd vallen.

In Ukkel wordt duidelijk minder sneeuwval waargenomen.

 inondation-Belga-24724521-550px.jpg
Overstromingen in Twee-Akren in de provincie van Henegouwen, België, januari 2011
(Bron: BelgaImage)

 

Zeeniveau

In 2010 is het gemiddelde zeeniveau ten opzichte van 1970 gestegen met 103 mm in Oostende, 115 mm in Nieuwpoort en 133 mm in Zeebrugge. Die cijfers komen overeen met een gemiddelde stijging van respectievelijk 2,6 mm, 2,9 mm en 3,3 mm per jaar in de laatste decennia.

 

En in de toekomst?

De klimatologische vooruitzichten voor het Belgische grondgebied luiden...

  • een warmer klimaat: alle vooruitzichten tonen een stijging van zowel de gemiddelde jaartemperatuur (van +1,3°C tot +2,8°C tegen 2050) als de seizoenstemperaturen (van 1,5°C tot +4,4°C in de winter en van +2,4°C tot +7,2°C in de zomer tegen 2100).
  • meer seizoensgebonden neerslag: een daling tot -25 % in 2100 in de zomer en een stijging tot +22 % in 2100 in de winter
  • meer periodes van intense regen in de winter en zware onweersbuien in de zomer, waardoor het risico op overstromingen toeneemt
  • vaker hittegolven in de zomer
  • lagere rivierdebieten in de zomer (daling van ruim 50 % tegen het einde van de 21ste eeuw) door de afnemende zomerneerslag gecombineerd met een grotere verdamping, waardoor risico’s op watertekorten ontstaan
  • een stijging van het zeeniveau met 60 tot 90 cm aan de Belgische kust, en zelfs 200 cm in het meest pessimistische scenario tegen het jaar 2100