Impact op het vervoer

De stijging van de temperatuur en het zeeniveau en de toenemende frequentie en intensiteit van extreme meteorologische verschijnselen hebben nu reeds grote gevolgen voor het vervoer.

De klimaatverandering heeft echter niet alleen een impact op de vervoersinfrastructuren, maar kan ook de vraag naar transport beïnvloeden omdat ze de organisatie van de samenleving en de economie wijzigt (bv. wijziging van toeristische bestemmingen).

De gevolgen van de klimaatverandering kunnen zowel positief als negatief uitpakken voor de sector:

  • negatieve impact: ongevallen, economische verliezen, storingen en vertragingen, kosten van onderhoud/herstellingen, enz. die het gevolg zijn van de grotere frequentie en intensiteit van extreme meteorologische verschijnselen, de temperatuur, de droogte, enz.
  • positieve impact: een verbetering van de algemene verkeersomstandigheden en een langere levensduur van de infrastructuren dankzij de afname van sneeuwval of van het aantal vorstdagen.

De impact van de klimaatverandering verschilt naargelang van het gebruikte vervoermiddel:

Spoor

De spoorwegen kunnen gevolgen van extreme warmte ondervinden omdat de rails meer uitzetten of worden vervormd. Intensere hittegolfperiodes kunnen leiden tot oververhitte apparatuur (ventilatie, enz.) en kunnen het comfort van de passagiers aantasten.

Zware neerslag en extreme verschijnselen zoals stormen kunnen grote schade aan infrastructuren berokkenen vanwege overstromingen, aardverschuivingen, het omvallen van bomen, enz. Dat verhoogt het risico op verkeersonderbrekingen, bv. als omgevallen bomen tijdelijk het treinverkeer blokkeren. 

Nieuwe, ongewone meteorologische verschijnselen kunnen ook rechtstreeks schade toebrengen aan gevoelige installaties zoals bovenleidingen.

De beschikbare vooruitzichten geven aan dat het spoorwegverkeer de grootste verhoging van de kosten (directe en indirecte, door reisvertragingen, -omleidingen en -annuleringen) ten gevolge van extreme meteorologische verschijnselen zal kennen. De Britse eilanden, Centraal- en Oost-Europa en Scandinavië zullen het hardst getroffen worden.

 

Wegen

De hoge temperaturen zullen het wegdek beschadigen.

Onverharde wegen en bruggen zijn extra kwetsbaar voor intense neerslag. Door het risico op meer overstromingen in bepaalde regio’s zijn onderhoud en investeringen in afwatering en bescherming broodnodig.

Intense neerslag zal bovendien gevolgen hebben voor de verkeersveiligheid (beperkt zicht, minder goede baanvastheid), terwijl de afname van vorst en sneeuw een omgekeerd effect zal hebben.

 

Luchtvaart

De luchthavens kunnen op verschillende manieren gevolgen ondervinden van grote hitte:

  • langdurige warme periodes zullen een grotere behoefte aan bodemafkoeling veroorzaken en de landingsbanen beschadigen
  • bij hogere temperaturen (die de luchtdichtheid beperken) kan het tevens nodig zijn het maximumgewicht bij het opstijgen terug te dringen of de banen langer te maken
  • de verwachte afname van het aantal vorstdagen zal daarentegen een gunstig effect hebben

Door hevige regenval kunnen leiden tot overstromingen en afvloeiend water, die de luchthaveninstallaties beschadigen.

Extreme of ongewone meteorologische verschijnselen kunnen de navigatie verstoren (windsnelheid en –richting zijn fundamentele parameters voor de luchtvaart) en schade aan de apparatuur veroorzaken.

Veranderingen in de intensiteit of richting van de wind, al dan niet heersende winden, zullen een verandering in de keuze en gebruikstijd van de startbanen en de luchthavencapaciteit veroorzaken.

 

Maritiem vervoer

De stijging van het zeeniveau zal zeer waarschijnlijk gevolgen hebben voor de bevaarbaarheid, omdat ze veranderingen teweegbrengt in de afzettingssnelheid van zand en de vorming van zandbanken op de Belgische zeebodems.

Extreme of ongewone meteorologische verschijnselen kunnen de schepen beschadigen en de scheepvaart storen: de verhoogde frequentie van stormen op bepaalde zeeroutes kan het vervoer duurder maken vanwege de extra veiligheidsmaatregelen of de verlenging van de reisroute.

Ook de haveninfrastructuren zullen beïnvloed worden door de hogere temperaturen, de stijging van het zeeniveau, extreme verschijnselen en de toenemende neerslag.

Een positieve verandering is dat de vermindering van het aantal vorstdagen er waarschijnlijk voor zorgt dat de mist minder vaak aanvriest en dat er minder problemen ontstaan door ijsvorming op schepen, bruggen, tuig en kades.

De klimaatopwarming zal tot een toename van ijsvrije navigatie en een verlenging van het navigatieseizoen leiden, en dat zal grote veranderingen veroorzaken in het scheepvaartverkeer tussen Europa, Azië en Noord-Amerika. Indien de huidige trend van CO2-uitstoot in de atmosfeer aanhoudt, is het mogelijk dat de Noordelijke ijszee (Arctische Oceaan) tegen de helft van deze eeuw ijsvrij is. Deze toegankelijkheid zou veel kortere transportroutes mogelijk maken (vooral tussen Europa en China). Daar staat tegenover dat de toegenomen navigatie in die gebieden schadelijk zou kunnen zijn voor hun kwetsbare ecosystemen.

 

Binnenvaart

Het risico op frequentere droogtes en overstromingen kan bedrijven ertoe aanzetten kleinere vaartuigen te gebruiken voor de binnenvaart, wat de transportkosten weer kan opvoeren.

Sommige vaarroutes zullen door de problemen met het waterniveau minder dagen per jaar bevaarbaar zijn.