Het klimaat

Het klimaat versus het weer

Volgens het IPCC wordt het klimaat algemeen gezien omschreven als “het gemiddelde weer”. Het betreft hier een statistische beschrijving van het weer in termen van gemiddelden en schommelingen van grootte die gelden over perioden van meerdere jaren (in principe 30 jaar, volgens de definitie van de Wereldmeteorologische Organisatie – WMO).

Met andere woorden: het klimaat is het geheel van weersomstandigheden (oppervlaktevariabelen zoals temperatuur, wind en neerslag) die een bepaalde plaats gedurende een bepaalde periode karakteriseren. Het is een kunstmatige voorstelling van het gedrag van de atmosfeer boven een bepaalde regio, gebaseerd op langetermijnstatistieken.

Het klimaat wordt beïnvloed door een reeks parameters, waaronder de atmosferische circulatie, de stromingen in de oceaan, het reliëf en de zonne-energie die op de aardoppervlakte valt.

Het woord klimaat is afkomstig van het Griekse klima, dat helling betekent. Dit illustreert mooi de rol van de zon en van de energie die onze Aarde ontvangt. Deze zonne-energie ligt immers aan de basis van een atmosferische circulatie over de ganse planeet.

De weersverwachting daarentegen is de evaluatie op korte termijn van het weer. Ze wordt omschreven als lokale en ogenblikkelijke waarden van de temperatuur, de neerslag, de luchtdruk, de bewolking enz. Ziehier een van de laatste weerbeelden van de Europese satelliet Meteosat.

Climat

 

Klimaattypes

Op de wereldkaart kunnen verschillende klimaattypes onderscheiden worden, gaande van erg warm (de subtropische klimaten) tot erg koud (poolklimaten).

Tussen deze twee extremen bestaan er tal van tussensituaties, die in de eerste plaats beïnvloed worden door de breedteligging (en dus door de hellingsgraad ten opzichte van de zon), maar ook door tal van factoren, zoals het reliëf, de aanwezigheid van de zee of van bergketens, de atmosferische circulatie, enz.

Enkele voorbeelden van steden of gebieden per klimaat:

  • Droog subtropisch klimaat: de Vallei van de Dood in Californië
  • Vochtig subtropisch klimaat: Tokyo, Hong Kong, Sidney
  • Mediterraan klimaat (Middellandse-Zeeklimaat): Barcelona, Rome, Athene
  • Gematigd zeeklimaat: Brussel, Londen, Parijs
  • Gematigd continentaal klimaat: New York, Montreal, Shanghai
  • Subarctisch klimaat: Moskou
  • Polair klimaat: Groenland, Antarctica

 

Klimatenkaart

Légende

 

Ze toont een indeling volgens de breedtegraad en als we haar vergelijken met de zeestromingen, dan zien we op de kaart dat de Golfstroom (in oranje) een directe invloed heeft op West-Europa :

Gulf Stream

Florida en Spanje hebben eenzelfde klimaat maar hebben een verschil in breedtegraad van zo’n 1000 km.

Wetenschappers vrezen echter voor de vertraging van de Golfstroom: wanneer het warmere water in het hoge Noorden aankomt en er afkoelt, verhoogt zijn densiteit en zakt het naar de bodem om vervolgens terug te stromen naar de Amerikaanse Oostkust. Het feit dat de temperaturen in het Noorden toenemen en er steeds meer zoet (lichter) smeltwater (afkomstig van het poolijs) wordt bijgemengd, maakt dat het minder zoute en warmere zeewater een lagere densiteit (gewicht) heeft en trager naar de bodem zakt, wat de Golfstroom kan vertragen. In extremis zou het stilvallen van de Golfstroom in onze streken zelfs kunnen leiden tot "Canadese winters", maar dit volledig stilvallen wordt weinig waarschijnlijk geacht.