In 2011 bedroeg de totale uitstoot van broeikasgassen (zonder LULUCF - de sector van het land- en bosgebruik) in België 120,2 Mt CO₂-equivalenten [1], dat is een daling van 16,5% ten opzichte van 1990 en van 17,5% vergeleken met de uitstoot van broeikasgassen in het referentiejaar [2].

Rekening houdend met de eerste vier jaren van de verbintenisperiode (2008-2011), heeft België zijn uitstoot met gemiddeld 12% (op jaarbasis) doen dalen, wat in theorie 4,5% beter is dan zijn Kyoto-doelstelling (-7,5%) voorschrijft.

De uitstoot van koolstofdioxide (CO₂), nauw verbonden aan het energieverbruik dat sterk beïnvloed wordt door de weersomstandigheden, is gedaald met :

• 9,0% in vergelijking met 2010
• 12,3% in vergelijking met 1990

Evolutie van de uitstoot van broeikasgassen

Op het eerste gezicht geven deze resultaten de indruk dat België zijn Kyoto-doelstelling gemakkelijk haalt. Maar omwille van de boekhoudkundige regels van het "Kyoto-systeem" en van het onderscheid dat op het Europees niveau gemaakt wordt tussen enerzijds de uitstoot van sectoren die deelnemen aan het Europese emissiehandelsysteem (ETS) en anderzijds de uitstoot van de "niet-ETS"-sectoren, is dit spijtig genoeg niet het geval.

Ter herinnering: twee categorieën van emissierechten

De Kyotodoelstelling van een land bepaalt het maximaal toegelaten uitstootniveau voor een bepaalde periode (2008-2012). Deze hoeveelheid wordt bekomen door het toepassen van een reductiepercentage op de uitstoot van het referentiejaar. Dit wordt vervolgens vertaald in een hoeveelheid uitstootrechten dat dit land toebedeeld krijgt voor de periode 2008-2012. De controle op de naleving van de verbintenissen aangegaan onder het Kyoto Protocol berust op het inleveren van een aantal emissierechten dat evenredig is aan het uitstootvolume van broeikasgassen gedurende deze periode.

Deze uitstootrechten worden op Europees niveau ingedeeld in twee categorieën:

1/ de rechten toegekend aan de sectoren die gedekt zijn door het Europese emissiehandelsysteem (ETS)

Het Europese Emissiehandelsysteem (Emission Trading Scheme of ETS) is één van de belangrijkste Europese instrumenten voor het terugdringen van de broeikasgasuitstoot in een aantal industriële sectoren (voornamelijk de sectoren met een hoge energetische intensiteit en de productie van elektriciteit).

Onder dit systeem hebben de nationale overheden een hoeveelheid uitstootrechten definitief overgedragen aan de betrokken bedrijven, op basis van de Nationale Toewijzingsplannen, die voor elk bedrijf een maximale uitstoot voor de betrokken periode hebben vastgelegd. Deze plannen zijn gebaseerd op de inschatting van de toekomstige uitstoot van broeikasgassen door deze bedrijven.

Als deze bedrijven meer uitstoten dan de hen toegekende hoeveelheden, zijn ze verplicht emissierechten aan te kopen van andere bedrijven. Als deze bedrijven daarentegen minder uitstoten, beschikken ze over een overschot aan emissierechten (we spreken van een "overallocatie"), die ze kunnen opsparen (om eventuele tekorten in de volgende jaren op te vangen) of via de emissiehandel te gelde kunnen maken.

Deze emissierechten die aan de ETS-sectoren zijn toegekend, zijn dan ook niet langer ter beschikking van de overheden en kunnen dus niet gebruikt worden om de eventuele overschrijdingen van de uitstoot in de andere sectoren (niet-ETS, zie hieronder) te dekken.

2/ de rechten voor de uitstoot in de “niet-ETS”-sectoren (transport, gebouwen, landbouw…)

De hoeveelheid rechten die beschikbaar is voor de niet-ETS-sector, wordt berekend door het verschil te maken tussen de jaarlijks beschikbare hoeveelheid en het aantal dat aan de ETS-sector is uitgedeeld.

In België blijven bijkomende inspanningen nodig

Voor het referentiejaar werd de uitstoot van België vastgelegd op 145,7 miljoen ton CO₂. Rekening houdend met de verbintenissen van België onder het Kyoto protocol (-7,5% t.o.v. het referentiejaar) heeft ons land beschikking over ongeveer 134,8 miljoen uitstootrechten per jaar tijdens de verbintenisperiode van het protocol, nl. 2008-2012.

In het kader van dit systeem ontvangen de Belgische bedrijven van de betrokken ETS-sectoren jaarlijks gemiddeld het equivalent van 58,5 miljoen uitstootrechten (groene balk in het schema). Deze ETS-sectoren hebben in 2008, 2009, 2010 en 2011 elk jaar minder uitgestoten dan het gemiddelde beschikbaar voor de periode 2008-2012 (overschot in groen gearceerd).

De uitstoot van de ETS- en de niet-ETS sectoren in miljoen ton CO2-eq

Voor de uitstoot in de niet-ETS-sectoren beschikken de Belgische overheden jaarlijks nog gemiddeld over ongeveer 76,3 miljoen uitstootrechten (134,8 - 58,5 miljoen toegekend aan de ETS-sectoren) (rood gedeelte in het schema). Maar de uitstoot door deze sectoren was in 2008, 2009 en 2010 hoger dan het jaarlijks beschikbare gemiddelde.

Dus - ook al is de totale effectieve uitstoot van België lager dan het niveau dat in het kader van het Protocol van Kyoto toegestaan is - toch is de uitstoot van de niet-ETS-sectoren hoger dan de uitstootrechten die beschikbaar zijn om de uitstoot van deze sectoren te dekken (in 2010 bv. lag de uitstoot ongeveer 6 miljoen ton CO₂ hoger dan de gemiddelde hoeveelheid beschikbare uitstootrechten - het fel rood gedeelte in de grafiek).

Voor de vier laatste jaren loopt het totale tekort dan ook op tot 10,8 miljoen ton CO₂.

Door het feit dat het overschot aan uitstootrechten in de ETS-sector niet beschikbaar om deze tekorten te compenseren, moet België bijkomende uitstootrechten aankopen om aan haar Kyotodoelstelling te voldoen. (NB: het definitief bilan kan slechts opgemaakt worden zodra de uitstoot van broeikasgassen voor 2012 gekend is.)