Beleid en maatregelen voor uitstootverlaging

In de strijd tegen de opwarming van de aarde heeft België zich ertoe verbonden om de uitstoot van broeikasgassen aanzienlijk te verminderen. De federale instanties leveren hun bijdragen aan die doelstellingen gespreid in de tijd.

Overeenkomstig het samenwerkingsakkoord van 14 november 2002 verbindt de federale overheid zich ertoe te rapporteren over de vorderingen en de implementatie van de federale beleidslijnen en maatregelen (Policies and measures of PAM’s, die zijn opgenomen in het Nationaal Klimaatplan), die afhangen van tal van federale departementen (financiën, energie, vervoer, Fedesco…).

Om die reden werden studies gelanceerd om de gerealiseerde verminderingen van de broeikasgassen te berekenen.  Deze ramingen van de verminderingen waren in eerste instantie gericht op de eerste engagementsperiode van het Protocol van Kyoto (2008-2012). Daarna werden ze uitgebreid naar 2020 om te kunnen worden geïntegreerd in het energie-klimaatpakket. Uit de verkregen cijfers blijken het geboekte succes en de nog te leveren inspanningen; de cijfers zijn bovendien absoluut noodzakelijk voor tal van besprekingen en beslissingen.

 

De periode 2008-2012

Bij beslissing van het Overlegcomité op 8 maart 2004 kreeg de federale overheid een specifieke doelstelling toegewezen, met als gevolg dat tijdens de buitengewone ministerraad in Raversijde/Oostende op 20 en 21 maart 2004 een hele lijst maatregelen werd genomen. De opvolging van deze andere aanvullende maatregelen zullen nauwkeurig gemonitord worden. 

Volgens de meest recente beschikbare raming (juni 2017) bedroeg de federale bijdrage aan de vermindering van de broeikasgasuitstoot als gevolg van de toepassing van federale beleidslijnen en maatregelen, 20,5 miljoen ton CO2-equivalent voor de periode 2008-2012, wat neerkomt op een jaarlijks gemiddelde van 4,1 miljoen ton CO2-equivalenten. De gerealiseerde vermindering van de uitstoot is dus lager dan het verwachte resultaat, meer bepaald als gevolg van de opgelopen vertraging bij de uitvoering of van de opschorting van enkele van die beleidslijnen en maatregelen.

 

Beleid en maatregelen (PAMs)

2008

2009

2010

2011

2012

Som

Gemiddelde

EC-B01 Financiële prikkels voor rationeel energiegebruik

911

1.224

1.654

2.121

2.173

8.084

1.617

TR-D01 Promotie van biobrandstoffen

321

972

1.117

1.088

1.042

4.540

908

EC-A05 Label voor energie-efficiëntie

399

549

720

995

1.348

4.011

802

IP-A06 Financiële maatregelen en ecologiepremies voor bedrijven

86

208

285

349

429

1.356

271

EP-A01 Steun aan offshore windenergie

-

31

72

269

325

697

139

EP-A02 Belasting op brandstoffen voor de elektriciteitsproductie

96

97

103

106

138

540

108

TR-A02 Verbetering en promotie van het openbaar vervoer (NMBS)

41

30

30

38

32

172

34

Subtotaal

1.854

3.111

3.981

4.966

5.487

19.400

3.880

Andere PAMs

41

98

203

366

434

1.141

228

TOTAAL

1.895

3.209

4.184

5.332

5.922

20.541

4.108


Evaluatie van de impact van de belangrijkste beleidslijnen en maatregelen die op federaal niveau zijn toegepast (federale bijdrage in kt CO2-eq., afgeronde cijfers) voor de periode 2008-2012 (bron:  'Development of impact assessment methods for policies and measures carried out within the framework of the federal climate policy, Evaluation of emission reductions', ICEDD, TNO, TML, Aether, 13/06/2017)

 

De periode 2013-2020

Op 4 december 2015 - tijdens de klimaattop in Parijs en na 6 jaar onderhandelingen - is een politiek akkoord bereikt tussen de 4 ministers bevoegd voor klimaat over de verdeling van de inspanningen binnen België tijdens de tweede verbintenisperiode van het Kyoto Protocol (2013-2020). Meer details

De nadruk ligt op de niet-ETS-sector. Deze sector is vooral actief in beleidsdomeinen waarin de federale overheid over heel wat bevoegdheden en beleidsinstrumenten (van fiscale, regelgevende en communicatieve aard) beschikt.

De federale overheid kan en moet dus een belangrijke bijdrage leveren in het streven naar de vooropgestelde emissiereductie. Om dat ook daadwerkelijk te verwezenlijken, dient zij de toepassing van de bestaande federale beleidslijnen en maatregelen verder te zetten en nieuwe beleidslijnen en maatregelen toe te passen.

Om de impact van deze maatregelen te identificeren en te evalueren, wordt in overleg met de verschillende federale overheidsdiensten en externe consultants beleidsvoorbereidend werk verricht. Nagegaan wordt welke beleidsopties en welke concrete maatregelen genomen kunnen worden om de reductiedoelstellingen te realiseren. Die opties en maatregelen worden uitgewerkt, waarbij tevens nagegaan wordt wat de socio-economische impact ervan is. De monitoring wordt eveneens zo vroeg mogelijk gepland.

Voor de periode 2013-2020 werd ook een raming van de impact uitgevoerd. Volgens het laatste evaluatierapport (juni 2017) bedraagt de federale bijdrage aan de vermindering van de broeikasgasuitstoot als gevolg van de uitvoering van federale beleidslijnen en maatregelen 86,6 miljoen ton CO2-equivalent voor de periode 2013-2020, met 61% van de uitstootreductie (53 miljoen ton CO2-equivalenten) in de niet-ETS-sector en 39% (33,6 miljoen ton CO2-equivalenten) in de ETS-sector.

In het laatste evaluatierapport worden de projecties tot 2035 verlengd, in overeenstemming met de Europese verplichtingen. 

 

Beleid en maatregelen (PAMs)

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Totaal (2013-2020)

EC-B01 Financiële prikkels voor rationeel energiegebruik

2.170

2.226 2.226 2.226 2.226 2.226 2.226 2.226 17.755

EC-A05 Label voor energie-efficiëntie

657

914

1.169

1.469

1.773

2.097

2.401

2.682

13.162

TR-D01 Promotie van biobrandstoffen

1.036

1.235 1.299 1.333 1.366 1.370 1.374 1.945 10.959

Verordening gefluoreerde gassen

-

- 185 378 567 807 1.071 1.305 4.313

IP-A06 Financiële maatregelen en ecologiepremies voor bedrijven

246

267 297 327 344 355 322 312 2.473

Green loan

123

123 123 123 123 123 123 121 980

Ecocheques

66

79 92 106 119 132 145 158 897

OB-B02 Energie-efficiëntie in de federale gebouwen

38

43 44 48 52 57 61 66 409
TR-B05 Eco-driving 33 40 47 53 53 53 53 53 387
TR-C01 Belastingvermindering propere wagens 123 113 80 30 2 0 0 0 348

TR-A02 Verbetering en promotie van het openbaar vervoer (NMBS)

32

27 26 24 23 21 20 18 190

Subtotaal

4.524

5.067 5.588 6.117 6.648 7.241 7.796 8.886 51.873

Diverse andere PAMs

65

88 102 136 159 185 208 218 1.154

TOTAAL

4.589

5.155 5.690 6.253 6.807 7.426 8.004 9.104 53.028

Evaluatie van de impact van de belangrijkste beleidslijnen en maatregelen die op federaal niveau zijn toegepast (federale bijdrage in kt CO2-eq., afgeronde cijfers) voor de periode 2013-2020 in de niet-ETS-sector (bron: 'Development of impact assessment methods for policies and measures carried out within the framework of the federal climate policy, Evaluation of emission reductions', ICEDD, TNO, TML, Aether, 13/06/2017)

 

De socio-economische kosten en gevolgen die verbonden zijn met de verschillende PAM’s op het vlak van de vermindering van de broeikasgasuitstoot, zijn niet zo gemakkelijk te bepalen en zijn sterk afhankelijk van de definitie die eraan wordt gegeven. Bovendien is de informatie heel vaak uiteenlopend en allesbehalve uniform. Een eerste evaluatie werd gemaakt voor 14 maatregelen (o.a. belastingverminderingen voor energiebesparende investeringen voor de ondernemingen, de verordening gefluoreerde gassen, energie-efficiëntie, financiële incentives voor een rationeel energiegebruik, offshore windenergie, biobrandstoffen,...) om de discussie over het onderwerp op gang te brengen en de resultaten ervan in de toekomst te verfijnen.

De rapporten die werden opgesteld reiken ook een transparante methodologie aan die ter beschikking wordt gesteld van de werkgroep Beleid en Maatregelen (WG PAMs) van de Nationale Klimaatcommissie (NKC), en dienen bijgevolg als input voor de rapporteringen aan de Europese Unie (art. 3 (2) van Beschikking 280/2004/EG van het zogenaamde Monitoring Mechanism) of UNFCCC (Nationale Mededeling). Het recentste rapport was meer specifiek gericht op de evaluatie van de nieuwe federale PAM’s (al in uitvoering of in het stadium van voorstel), die nog niet werden geëvalueerd.

 

Studierapporten

Evaluation of the impact of policy instruments and measures implemented in the context of the Federal climate policy :

Evaluation of the greenhouse gas emission reductions resulting from policies and measures taken by the Federal government:

First analysis of the biannual report on policies and measures in the framework of Decision 280/2004/EC (Monitoring Mechanism) – EU policy linkages:

Regular evaluation of the reduction of emissions resulting from policies and measures taken by the federal government and continuation of the methodological development necessary for this evaluation:

Reduction of emissions resulting from policies and measures taken by the Federal Government for the period 2008-2012: