Bevoegdheden

België is een federale Staat bestaande uit Gemeenschappen (Vlaams, Frans en Duitstalig) en Gewesten (Vlaanderen, Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest).

Klimaatverandering is een transversaal onderwerp en gaat over meer dan alleen het milieu. Het thema is geïntegreerd in het beleid met betrekking tot het transport, de fiscaliteit, de energie enz. Dat resulteert in overlappende verantwoordelijkheden tussen de verschillende beleidsniveaus. Die complexe verdeling vereist structuren voor een goede coördinatie tussen de verschillende betrokken autoriteiten.

De verdeling van de bevoegdheden is gewijzigd door de zesde staatshervorming. De federale overheid behoudt voornamelijk bevoegdheden in zogenaamde 'soevereine' materie (justitie, defensie, veiligheid), maar ook op het niveau van buitenlandse zaken en ontwikkelingssamenwerking, sociale zekerheid, pensioenen, arbeidsrecht,… De federale overheid blijft verantwoordelijk voor de beginselen van vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal, en van het normatieve kader van de Europese Unie.

De federale overheid is ook nog steeds verantwoordelijk voor België en haar gefedereerde entiteiten wat betreft het Europees en internationaal recht. In die context is de mogelijkheid van de federale overheid om plaatsvervangend op te treden voor de gefedereerde entiteiten in het geval van hun falen uitgebreid tot de verbintenissen in het kader van het VN-Klimaatverdrag of een van zijn protocollen, en van het Europees recht met betrekking tot de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen. Tot slot is de federale overheid ook bevoegd voor alles wat niet uitdrukkelijk onder de bevoegdheden van de gemeenschappen en gewesten valt.

De onderstaande tabel geeft een beknopt overzicht van de belangrijkste bevoegdheden van de federale Staat op het vlak van het klimaatbeleid (mitigatie en adaptatie) binnen de domeinen leefmilieu, energie en transport:

 

  Federale Staat Gewesten
Leefmilieu
  • coördinatie van het internationale beleid (waaronder het klimaatbeleid) 
  • productbeleid (bv. productnormen en  bijbehorende strafrechtelijke sancties)
  • marien milieu
  • lucht- en bodembescherming
  • natuurbehoud en -bescherming
  • bescherming en distributie van water
Energie

De materies waarvan de technische en economische ondeelbaarheid een gelijke behandeling op nationaal niveau vereisen:

  • studies over de toekomst van energie
  • de splijtstofcyclus
  • de productie van energie, met inbegrip van offshore-energie
  • grote infrastructuren voor de  aanvoer en opslag van energie
  • het energietransport
  • het beleid rond eindprijzen van energie voor de consument, met inbegrip van het sociaal prijsbeleid
  • de energie-efficiëntie van federale gebouwen
  • aspecten van de fiscaliteit (BTW, accijnzen, enz.) [1]
  • de distributie en het lokaal transport van elektriciteit via netwerken met een nominale spanning die lager is dan of gelijk aan 70.000 volt
  • de distributietarieven (gas en elektriciteit) [2]
  • de openbare distributie van gas
  • het gebruik van mijngas en hoogovengas
  • de netwerken voor de distributie van warmte
  • de valorisatie van terrils
  • nieuwe energiebronnen, met uitzondering van deze in verband met kernenergie
  • de terugwinning van energie door de industrie en andere gebruikers
  • rationeel energiegebruik
Transport
  • de nationale luchthaven en de spoorwegen 
  • accijnzen op brandstoffen
  • technische normen voor voertuigen
  • autowegen, bevaarbare waterlopen, havens, regionale luchthavens 
  • openbaar vervoer en schoolvervoer
  • belastingen op voertuigen

Voor meer informatie, zie de Zesde Nationale Mededeling, pag. 14-15.

 

------------

[1] Om de tussenkomst van de federale overheid te vermijden in aangelegenheden die onder de bevoegdheid van de gewesten vallen, werden de fiscale uitgaven voor energiebesparing ingetrokken, met uitzondering van die voor dakisolatie.

[2] Voor elektriciteit is dit niet van toepassing op de tarieven van netwerken die een transportfunctie vervullen, ook al hebben ze een nominale spanning van ten hoogste 70.000 volt