DIALOOG OVER BELGISCH ‘KLIMAATGOVERNANCE’

Het recente IPCC-rapport heeft de ganse wereld nogmaals gewezen op de hoogdringendheid om de klimaatproblematiek snel en afdoend aan te pakken. De uitdagingen voor de diverse overheden zijn bijzonder groot, rekening houdend met de internationale verplichtingen uit de Overeenkomst van Parijs en het nieuwe Europese energie- en klimaatbeleid (incl. het nieuwe Europese ‘Governancekader). Het transversale karakter van het klimaatbeleid maakt bovendien dat deze uitdaging niet alleen inhoudelijk beleidsmatig is, maar ook bestuurlijk.

De bestuurlijke dimensie van de klimaatuitdaging voor ons land en de vraag hoe de klimaatgovernance in het federale België te versterken en te optimaliseren, is in de voorbije jaren het voorwerp geweest van diverse analyses, standpunten, verklaringen en andere discours, in de wetenschappelijke literatuur en in de media maar ook in de parlementen, officiële adviesorganen en in het kader van diverse bestuurlijke processen (zie onderaan).

Academische denkoefening met 4 seminaries en een dialoog

KlimGov_Synth_FR_click.pngOm dit maatschappelijke debat te voeden, heeft de ‘Université Saint-Louis – Bruxelles’,  met de steun van de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu (Dienst Klimaatverandering) en onder toezicht van een wetenschappelijk comité samengesteld uit vertegenwoordigers van verschillende Belgische universiteiten, tijdens de voorbije maanden een cyclus van 4 academische seminaries georganiseerd over dit onderwerp.

Hierbij hebben academici uit diverse disciplines zich samen met vertegenwoordigers van het middenveld en van de bevoegde administraties gebogen over specifieke vraagstukken zoals de bevoegdheidsverdeling in het federale België, de werking van de bestaande juridische en institutionele samenwerkingsvormen, de  aansprakelijkheid van de Staat, de rol van de burgers en andere actoren, de (grond)wettelijke verankering van het klimaatbeleid en de klimaatambitie, en tenslotte de wettelijke en bestuurlijke benaderingen van het klimaatbeleid in een aantal andere EU-landen (UK, NL, SE en FR),…

De resultaten werden op 27 november 2018 voorgesteld tijdens een Dialoog over ‘klimaatgovernance’, waarbij prominente academici (Luc Lavrysen, Dave Sinardet, Philippe Van Parijs, Delphine Misonne en Eloise Scotford), parlementsleden en stakeholders hun inzichten hebben gegeven.

 
Synthesenota (PDF) <

PROGRAMMA

 KlimGov_Synth_Interv_Marghem.png



Opening

Marie Christine Marghem

Minister voor Energie, Leefmilieu en Duurzame ontwikkeling


VOORNAAMSTE RESULTATEN VAN DE ACADEMISCHE SEMINARIES

 KlimGov_Synth_Interv_Misonne.png



Cycle de séminaires sur la gouvernbance clilmatique - Synthèse

Delphine Misonne

Professor milieurecht - Université Saint-Louis -Bruxelles

 KlimGov_Synth_Interv_Lavrysen.png



Versterking van de klimaatgovernance in België - Grondwettelijke en institutionele mogelijkheden

Luc Lavrysen

Rechter grondwettelijk Hof, professor milieurecht - UGent


ERVARINGEN UIT HET BUITENLAND

 ENijpels.png



Bouwstenen en ervaringen rond klimaatgovernance in Nederland (videoboodschap)

Ed Nijpels

Voormalig Minister voor Leefmilieu, Voorzitter van 'Klimaatberaad' - Nederland

 KlimGov_Synth_Interv_Scotford.png



National Climate Laws - Entrenching Policy Alignment and Exploring the UK Experience

Eloise Scotford

Professor milieurecht - University College London



ACADEMISCH DEBAT


KlimGov_DebAca_V3.png
Van links naar rechts: Luc Lavrysen (rechter Grondwettelijk Hof, prof. milieurecht, UGent), Dave Sinardet (prof. politieke wetenschappen, VUB), Philippe Van Parijs (emeritus prof. filosofie, UCL / KULeuven / Harvard / Oxford), Eloise Scotford (prof. milieurecht, University College London) en Delphine Misonne (prof. milieurecht, Université Saint-Louis - Bruxelles)


INZICHTEN VAN BELGISCHE STAKEHOLDERS

 KlimGov_Synth_Interv_Depoortere.png



Adviezen van de FRDO over de Klimaatgovernance

Marc Depoortere

Federale Raad Duurzame Ontwikkeling (FRDO/CFDD)

 KlimGov_Synth_Interv_Luyten.png



De Belgische klimaatambitie wettelijk verankerd

Sofie Luyten

WWF

 KlimGov_Synth_Interv_Gaudier.png



Lydie Gaudier

ABVV/FGTB

 KlimGov_Synth_Interv_Leyssens.png



The Shift - stakeholder engagement in the climate governance discussion and next steps

David Leyssens

The Shift



KlimGov_Synth_photo_805-250px.png
Debat tussen parlementsleden (v.l.n.r.) 
Valerie Taeldeman, Bruno Tobback, Annemie Maes, Willem-Frederik Schiltz, Joëlle Kapompole, Véronique Waroux, David Weytsman, Evelyne Huytebroeck en Andries Gryffroy o.l.v. moderator Ruben van der Laan.


Hieronder vindt u alle documenten en presentaties van de 4 seminaries die aan deze dialoog zijn voorafgegaan:
 
  • Programma
  • Presentaties:
    • J-P. van Ypersele (UCL, IPCC) over de mondiale en regionale uitdagingen op het vlak van klimaat op basis van de meeste recente wetenschappelijke bevindingen
    • L. Lavrysen (UGent): ‘Moet klimaat als transversaal beleidsdomein worden herzien?’
    • M. El Berhoumi en C. Nennen (USLB): ‘Hoe efficiënt op het vlak van klimaat samenwerken/overleggen?’
    • J. Theunis (UHasselt): ‘Moet klimaat in de Grondwet worden verankerd?’  
  • Rapport
  • Programma
  • Presentaties:
    • S. Van Drooghenbroeck (USLB) over de verantwoordelijkheid van de staat op het vlak van klimaat
    • J. Spier (Universiteit Amsterdam) over de verantwoordelijkheid van de staat met betrekking tot milieuschade.
    • X. Thunis (Université de Namur) : ‘Moet het burgerlijk wetboek gewijzigd worden om plaats te maken voor milieuschade/klimaat’?
    • C. Cournil (La Sorbonne, Parijs) en H. Schoukens (UGent) over de nieuwe golf juridische acties op het vlak van klimaat.
  • Rapport

KlimGov_S2_collage.png

  • Programma
  • Presentaties
    • S. Oberthür (VUB): ‘The new EU framework on Climate en Energy: overall picture’
    • E. Hannon (FOD VVVL, Dienst Klimaatverandering): ‘The new Regulation on the Governance of the Energy Union’
  • Rapport

KlimGov_S3_collage.png

Naast een vergelijkende analyse van de klimaatwetten in andere EU lidstaten (waaronder het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Zweden, Finland, Frankrijk, Ierland), ging de focus in dit seminarie naar de manier waarop deze wetteksten in deze landen werd ingevoerd en de voornaamste bouwstenen van deze klimaatwetten in termen van de draagwijdte, het coördinatie- en opvolgingsmechanismen, incl. de verantwoording naar het parlement, de oprichting en de rol van een onafhankelijk expertcommissie en de rol van de stakeholders.  

  • Programma
  • Presentaties:
    • P. Boot (het Nederlands Milieuagentschap) ‘Climate Legislation in Europe: work in progress and panorama’
    • A. Averchenkova (LSE): ‘the role of independent bodies in climate governance and institutional aspects of climate legislation’
    • K. de Graaf (Universiteit van Groningen): ‘The Dutch Climate Change Act from a legal perspective’
    • M. Wemaëre (IDDRI), ‘France: does the legacy of the Paris Agreement translate into ambitious policicies and measures’
  • Rapport 

KlimGov_S4_collage.png

In januari 2017 publiceerde de Senaat een Informatieverslag over het intra-Belgische besluitvormingsproces met betrekking tot de klimaatdoelstellingen. Ook werd sinds mei 2017 een “Interparlementaire klimaatcommissie” in het leven geroepen waarbij een delegatie van de Kamer van Volksvertegenwoordigers, het Vlaams Parlement, het Waals Parlement en het Brussels Hoofdstedelijk Parlement resoluties hebben aangenomen over klimaat in de aanloop naar internationale klimaatconferenties.

Op 19 februari 2014 keurde het Waalse Parlement een klimaatdecreet goed voor de bepaling van middellange en langetermijn emissiereductiedoelstelingen, de uitwerking van instrumenten voor de opvolging van het klimaatbeleid, alsook een ‘koolstofbudget’. Ook voorziet dit decreet in oprichting van een ‘expertencomité’ die o.m. belast is met de vastlegging en de controle van de koolstofbudgetten.

Talrijke adviesorganen (FRDO, MINA-raad, SERV, …) publiceerden ook verschillende adviezen over dit klimaatgovernance  of thema’s met raakvlakken over dit onderwerp.  De FRDO publiceerde op respectievelijk 25 oktober 2013 en 4 juli 2016 een advies over klimaatgovernance. Eind mei 2014 keurden de federale en regionale adviesorganen (FRDO, SERV, Minaraad, CWEDD, CESRBC en CERBC) ook een gezamenlijk advies goed over de concretisering van de transitie naar België naar een koolstofarme maatschappij in 2050 met de formulering van enkele specifieke institutionele aanbevelingen.

Ook academici in binnen- en buitenland hebben zich over governance-kwesties gebogen. Zo verricht ‘l’Université Saint-Louis - Bruxelles’ uitgebreid onderzoek en organiseert het talrijke seminaries over milieurecht en het klimaat. Ook heeft het ‘Grantham Research Institute on Climate Change and the Environment’ van de London School of Economics uitgebreid onderzoek verricht over ‘klimaatgovernance’ en de transitie naar een koolstofarme maatschappij in het licht van de uitvoering van de Overeenkomst van Parijs, en de recente ontwikkelingen rond klimaatwetten in Europa en wereldwijd.

Meer info: Elisabeth Ellegaard, elisabeth.ellegaard@milieu.belgie.be