Ondertekening, ratificatie en inwerkingtreding van het protocol van Kyoto

De ondertekening van het Protocol in Kyoto (1997) was de eerste stap. Toch duurde het nog tot 16 februari 2005 vooraleer het ook effectief in werking trad.

Allereerst was er nog veel werk te doen om de praktische toepassingsvoorwaarden van de in het Protocol voorziene bepalingen vast te leggen, want zonder die voorwaarden konden de partijen het Protocol niet ratificeren.

De volgende tabel geeft een overzicht van de belangrijkste stappen in de onderhandelingen na de goedkeuring van het Protocol (voor meer details verwijzen we naar de website van het Klimaatverdrag):

 

COP Jaar Plaats Beslissing
4 1998 Buenos Aires Aanname van een werkplan, het zgn. "Actieplan van Buenos Aires". In dit plan werden de openstaande thema’s geïdentificeerd en een tijdschema voor de verdere onderhandelingen opgesteld om het protocol tegen COP 6 volledig operationeel te maken.
6 2000 Den Haag Tijdens COP 6 lagen de standpunten van de Partijen echter te ver uit elkaar om tot een akkoord te komen, zodat werd beslist de onderhandelingen verder te zetten in juli 2001. Die onderhandelingen werden echter zwaar gehypothekeerd doordat President Bush in maart 2001 besliste dat de VS het Protocol niet zou ratificeren.
6 bis
7
2001 Bonn
Marrakech
Hier werd een politiek akkoord bereikt over de belangrijkste politieke discussiepunten, het zgn. “Bonn Agreement”. Als toenmalige voorzitter van de Europese Unie is België erin geslaagd de Europese lidstaten op éénzelfde lijn te houden waardoor de EU haar voortrekkersrol volwaardig heeft kunnen spelen en een akkoord heeft kunnen bewerkstelligen. De meeste resterende uitvoeringsbepalingen werden uiteindelijk vastgelegd in de akkoorden van Marrakesh. Dat was noodzakelijk voor de implementatie van het Protocol.

 Vervolgens moest tegemoet gekomen worden aan de eigen voorwaarden van het Protocol voor zijn inwerkingtreding, m.a.w. :

  • de ratificatie door minimaal 55 partijen bij het Verdrag 
  • met inbegrip van de ontwikkelde landen die in 1990 verantwoordelijk waren voor minstens 55 % van de totale uitstoot van alle ontwikkelde partijen

Door de aankondiging van de uitstap van de Verenigde Staten, die wereldwijd ongeveer een derde van de uitstoot van CO2 voor hun rekening namen, werd het halen van deze tweede drempel afhankelijk van de ratificatie door Rusland, verantwoordelijk voor ruim 17 % van de CO2-uitstoot in 1990.

Nadat lang grote onzekerheid bestond over de houding die Rusland zou innemen, ratificeerde dit land op 18 november 2004 eindelijk het Protocol, waardoor de gemeenschappelijke CO2-uitstoot van alle industrielanden die ratificeerden tot 61,6 % opklom. Exact 90 dagen later - op 16 februari 2005 - werd het officieel van kracht, d.w.z. het werd wettelijk bindend voor de ratificerende partijen.

België ondertekende het Protocol op 29 april 1998. De ratificatie gebeurde in mei 2002 (samen met de hele Europese Unie), nadat zowel de federale als de gewestelijke parlementen hun goedkeuring gaven.

In totaal hebben nu 192 landen het Protocol van Kyoto ondertekend of geratificeerd. Een lijst van die landen kan geraadpleegd worden op de website van het UNFCCC.

Het amendement tot instelling van de tweede verbintenisperiode, dat op 8 december 2012 in Doha werd aangenomen, kan pas in werking treden wanneer minstens drie kwart van de partijen bij het Protocol het geratificeerd hebben. Net als in de eerste periode zullen de lidstaten van de Europese Unie tegelijkertijd hun ratificatie-instrumenten bij de Secretaris-generaal van de Verenigde Naties neerleggen, en wel op hetzelfde moment van de indiening door de Europese Unie van haar ratificatie-instrument tot vaststelling van de modaliteiten van hun gemeenschappelijk toepassingsakkoord.